Kalendarium Unii Europejskiej

Daty zaznaczone kolorem czerwonym to "7 dat, które stworzyło Europę".


9 maja 1950 - tego dnia rodzi się idea Wspólnoty Europejskiej.
Wiosną 1950 roku Europa staje na skraju przepaści. Zimna wojna niesie groźbę konfliktu między Wschodem a Zachodem kontynentu. Chociaż od zakończenia drugiej wojny światowej minęło już pięć lat, dawni przeciwnicy dalecy są od zgody. Jak zapobiec odrodzeniu się błędów przeszłości, jak stworzyć warunki dla trwałego pokoju między wczorajszymi wrogami? Sercem tego problemu są stosunki między Francją a Niemcami. Należy stworzyć więź między tymi dwoma krajami i zgromadzić wokół nich wszystkie wolne kraje Europy, aby razem wykuwały swój wspólny los. Ale gdzie i od czego zacząć?
Jean Monnet, mający bogate i niepowtarzalne doświadczenie negocjatora i człowieka pokoju, proponuje francuskiemu Ministrowi Spraw Zagranicznych Robertowi Schumanowi i niemieckiemu Kanclerzowi Konradowi Adenauerowi utworzenie wspólnoty interesów ich krajów poprzez powierzenie zarządzania rynkiem węgla i stali niezależnej władzy. 9 maja 1950 r. Francja dokonuje uroczystego przedstawienia tej propozycji. Zostaje ona entuzjastycznie przyjęta przez Niemcy, Włochy, Holandię, Belgię i Luksemburg.
Traktat założycielski pierwszej Wspólnoty Europejskiej, Wspólnoty Węgla i Stali (EWWiS), zostanie podpisany w kwietniu 1951 roku. otwierając drzwi do Europy konkretnych osiągnięć. Wkrótce nastąpią kolejne, aż po dzisiejszą Unię Europejską, otwierającą się na Wschód kontynentu, od którego tak długo była oddzielona.

18 kwietnia 1951 - w Paryżu podpisany zostaje traktat założycielski Europejskiej Wspólnoty Węgla i Stali (EWWiS). Wkrótce ratyfikują go i przystępują do Wspólnoty: Belgia, Luksemburg. Holandia, NRF, Francja i Włochy.

25 marca 1957 - powstanie EWG
Plan Schumana dał początek Wspólnocie wyspecjalizowanej w dwóch strategicznych, ale ograniczonych dziedzinach: węgla i stali. Tę pierwszą próbę należało pogłębić i kontynuować marsz ku integracji. Zimna wojna zmuszała do podejmowania inicjatyw w zakresie obronności i unii politycznej, ale opinia publiczna nie była skłonna do ich zaakceptowania. Sześć państw członkowskich EWWiS postanowiło więc wkroczyć na nowy teren w dziedzinie gospodarki: utworzenie wspólnego rynku.
Traktat Rzymski z 25 marca 1957 roku powołujący EWG, wprowadza instytucje i mechanizmy podejmowania decyzji, sprzyjające zarazem trosce o interesy narodowe, jak i wizji wspólnotowej. Wspólnota Europejska stanowi odtąd najważniejszy biegun, wokół którego skupia się konstrukcja europejska.
Od 1958 do 1970 roku dają się odczuć spektakularne skutki zniesienia granic celnych: obroty w handlu wewnątrzwspólnotowym rosną sześciokrotnie, natomiast wymiana handlowa EWG z resztą świata - trzykrotnie. W tym samym okresie produkt narodowy brutto wzrasta o 70%. Podobnie jak na innych wielkich rynkach kontynentalnych, na przykład Stanów Zjednoczonych, europejskie podmioty gospodarcze potrafią czerpać korzyści z dobrodziejstw płynących z otwarcia granic. Konsumenci przyzwyczajają się do widoku coraz bardziej zróżnicowanej gamy importowanych towarów. Wymiar europejski staje się rzeczywistością. Podpisanie Jednolitego Aktu Europejskiego w 1986 roku pozwoli na zniesienie innych ograniczeń o charakterze ustawowym i fiskalnym, które opóźniały dotąd wdrożenie rzeczywistego, całkowicie zjednoczonego rynku wewnętrznego.

19 marca 1958 - po raz pierwszy zbiera się Europejskie Zgromadzenie Parlamentarne (protoplasta Parlamentu Europejskiego). Robert Schuman zostaje wybrany na pierwszego przewodniczącego.

1 stycznia 1959 - pierwsza redukcja taryf celnych pomiędzy państwami członkowskimi EWG.

8 czerwca i 31 lipca 1959 - Grecja i Turcja składają swój wniosek do Wspólnoty.

30 lipca 1961 -zaczyna obowiązywać wspólna polityka rolna, m.in. osłaniająca rolników krajów członkowskich przed konkurencją z zewnątrz.

31 lipca, 9 sierpnia i 10 sierpnia 1961 - odpowiednio Irlandia, Dania i Wielka Brytania zgłaszają wnioski o przyjęcie do EWG.

9 luty 1962 - rząd Hiszpanii składa wniosek o otwarcie negocjacji ze Wspólnotą. Po trzech miesiącach podobny wniosek składa Portugalia.

20 lipca 1963 - Początki międzynarodowej roli Wspólnoty
W 1963 roku państwa założycielskie Wspólnoty Europejskiej, połączywszy swoje losy na kontynencie, podpisały także konwencję ze swymi byłymi koloniami afrykańskimi, gwarantującą im pewne korzyści handlowe i pomoc finansową. Konwencja z Lome, która nastąpiła po konwencji z Jaunde obejmuje dziś 70 krajów Afryki, Karaibów i Pacyfiku. Czyni ona Unię Europejską najważniejszym źródłem wspierania ich rozwoju.
Współpraca rozszerzyła się w innych formach także na większość krajów Azji i Ameryki Łacińskiej. 28 listopada 1995 roku piętnaście krajów Unii Europejskiej i dwanaście krajów południowego wybrzeża Morza Śródziemnego zawarło partnerski układ mający doprowadzić do utworzenia strefy wolnocłowej, któremu towarzyszyć mają porozumienia o współpracy w dziedzinie społecznej, kulturalnej i humanitarnej.
XXI wiek przyniesie potwierdzenie dla Europy jako potęgi pokojowej, ponieważ Unia popiera stabilizację i rozwój otaczających ją wielkich regionów. Światowa pozycja Unii Europejskiej w wymianie handlowej i jej potencjał ekonomiczny już czynią z niej partnera szanowanego w wielkich instytucjach międzynarodowych, takich jak Światowa Organizacja Handlu czy ONZ.
Opierając się na swej potędze ekonomicznej, Unia zaczyna stopniowo rozszerzać swe wpływy polityczne i przemawiać jednym głosem. Traktat o Unii Europejskiej z 1992 roku ustala cel i sposoby realizowania wspólnej polityki zagranicznej i bezpieczeństwa (PESC),która docelowo ma objąć też wspólną politykę obronną. Ale Europejczycy muszą włożyć jeszcze wiele wysiłku w zharmonizowanie dyplomacji i polityki bezpieczeństwa. Tylko za taką cenę, zakładającą rzeczywistą wolę polityczną państw członkowskich, Unia będzie w stanie bronić swych interesów i przyczyni się do tworzenia świata pokoju i sprawiedliwości.

8 kwietnia 1965 - podpisanie Traktatu o Fuzji Organów Wykonawczych. Do tej pory wszystkie trzy Wspólnoty miały osobne, niezależne od siebie organy (Komisję i Radę). Traktat wchodzi w życie 30 lipca 1967 r.

29 lipca 1968 - przyjęta zostaje zasada swobodnego przepływu siły roboczej.

22 stycznia 1972 - do EWG przystępują Wielka Brytania, Irlandia. Dania i Norwegia. Pół roku później Norwegowie odrzucają traktat przyłączeniowy w ogólnonarodowym referendum.

24 kwietnia 1972 - narodziny tzw. "monetarnego węża" europejskiego.

1 stycznia 1973 - pierwsze Wspólnoty Europejskie
Unia Europejska jest otwarta na wszystkie kraje europejskie, które chcą do niej dołączyć, podejmując się wszystkich zobowiązań zapisanych w traktatach założycielskich i przyjmując te same podstawowe cele. O rozpatrzeniu kandydatury państwa chcącego przystąpić do Wspólnoty decydują dwa kryteria: przynależność do kontynentu europejskiego i praktykowanie demokratycznych procedur charakteryzujących państwo prawa.
I tak w 1973 roku do Wspólnoty weszły Dania, Irlandia i Zjednoczone Królestwo. Po ich przystąpieniu doszło w latach osiemdziesiątych do jej rozszerzenia na południe kontynentu wraz ze stopniowym dołączaniem się Grecji, Hiszpanii i Portugalii do wspólnoty narodów demokratycznych. Trzecia fala przystąpień w 1995 roku jest świadectwem korzyści płynących dla państw skandynawskich i środkowoeuropejskich z przyłączenia się do Unii, która umacnia swój rynek wewnętrzny i po załamaniu się bloku sowieckiego jest jedynym stabilnym biegunem kontynentu.
Przechodząc od sześciu do dziewięciu, od dwunastu do obecnie piętnastu członków, Europa wspólnotowa zyskuje wpływy i powiększa obszar oddziaływania. Musi zatem zachować skuteczny tryb podejmowania decyzji, umożliwiający korzystne dla wszystkich swoich członków kierowanie wspólnym interesem i stojący jednocześnie na straży ich tożsamości i specyfiki narodowej oraz regionalnej, stanowiących o bogactwie naszego kontynentu. Najtrudniejszym wyzwaniem, do którego Europejczycy się teraz przygotowują, jest przyjęcie w najbliższych latach krajów Europy Środkowej, Bałkanów, basenów Morza Śródziemnego i Bałtyckiego, będących już kandydatami do Unii. Skąd wziąć potrzebne środki, które pozwolą im na jak najszybszą ekonomiczną i strukturalną adaptację, jak przystosować instytucje, aby mogły one służyć Unii dwudziestu pięciu członków? Oto historyczne zadania, które stoją dziś przed państwami Unii.

9-10 grudnia 1974 -w Paryżu, podczas szczytu szefów państw i rządów "Dziewiątki" zapada decyzja o utworzeniu Rady Europejskiej oraz zgoda na przeprowadzenie powszechnych wyborów do Parlamentu Europejskiego.

10 marca 1979 - powstaje europejska jednostka obliczeniowa "ecu".

28 maja 1979 - Grecja podpisuje traktat przyłączeniowy i od 1 stycznia 1981 r. staje się dziesiątym członkiem Wspólnoty.

7-10 czerwca 1979 - pierwsze wybory do Parlamentu Europejskiego
W systemie instytucji Wspólnoty istotną rolę odgrywa Parlament Europejski: jest on reprezentacją narodów, decyduje o demokratycznym charakterze europejskiego projektu. Od chwili swego powstania uprawniony jest do kontroli władz wykonawczych, dysponuje również władzą legislacyjną w postaci prawa do konsultacji głównych tekstów wspólnotowych, które rozwinęło się z czasem w prawdziwe prawo do współdecydowania w materii legislacyjnej. Parlament dzieli ponadto z Radą Unii uprawnienia budżetowe. W jaki sposób wyznacza się deputowanych europejskich? Aż do 1979 roku posłowie europejscy wywodzili się z parlamentów państwowych, które delegowały ich do Strasburga. Natomiast od 1979 roku wybierani są co pięć lat w powszechnych i bezpośrednich wyborach przeprowadzanych w każdym z krajów Unii. Obywatele wybierają w ten sposób deputowanych, którzy nie będą pracować w delegacjach państwowych, lecz w ponadnarodowych klubach parlamentarnych, reprezentujących wielkie prądy myśli politycznej występujące na kontynencie. Dążenie do stworzenia takiej więzi między państwami członkowskim, która pozwoli im na realizację swojej polityki i rozwiązywanie sporów na takich samych podstawach prawnych i dzięki tym samym procedurom rozstrzygania, które jednoczą obywateli demokratycznego państwa, jest czymś całkowicie nowym i rewolucyjnym w praktyce stosunków międzynarodowych. "Nie chcemy przeprowadzać koalicji między państwami, pragniemy jednoczyć ludzi", pisał Jean Monnet. Dlatego instytucje wspólnotowe, nieustannie wyrażające i godzące interesy obywateli jako takich, muszą być silne i zrównoważone. Subtelna dialektyka, która od blisko pięćdziesięciu lat rządzi stosunkami między Radą Unii, Parlamentem, Komisją i Trybunałem Sprawiedliwości, stanowi bezsprzecznie wielką zdobycz konstrukcji europejskiej i klucz do jej sukcesu.

14 lutego 1984 - Parlament Europejski aprobuje projekt traktatu ustanawiającego Unię Europejską.

1 stycznia 1985 - Grenlandia opuszcza Wspólnotę, ale pozostaje stowarzyszona z nią jako terytorium zamorskie.

12 czerwca 1985 - podpisanie aktów przystąpienia do Wspólnoty przez Hiszpanię i Portugalię.

17 grudnia 1985 - przyjęcie Jednolitego Aktu Europejskiego. Akt wchodzi w życie 1 stycznia 1987 r.

17 lutego 1986 - podpisanie Jednolitego Aktu Europejskiego
Przyjęty w Traktacie Rzymskim cel, jakim było utworzenie wspólnego rynku, został częściowo zrealizowany w latach sześćdziesiątych, dzięki zniesieniu wewnętrznych granic celnych i ilościowych ograniczeń w wymianie handlowej. Ale autorzy Traktatu nie docenili szeregu innych, wyrafinowanych i ukrytych przeszkód w wymianie handlowej, w postaci różnych przepisów, które stanowiły często bariery nie do przebycia. Komisja powzięła więc śmiałą inicjatywę, która doprowadziła do przyjęcia Aktu Jednolitego. Wyznacza on dzień 1 stycznia 1993 roku jako ostateczny termin całkowitego zakończenia tworzenia rynku wewnętrznego i dzięki rozszerzeniu procedury podejmowania uchwał większością głosów, daje instytucjom wspólnotowym możliwość uchwalenia 300 niezbędnych dyrektyw.
W Akcie Jednolitym z celem utworzenia wielkiego rynku wewnętrznego łączy się ściśle równie ważny cel doprowadzenia do gospodarczej i socjalnej spójności. Dlatego Europa prowadzi politykę strukturalną w stosunku do regionów zacofanych lub dotkniętych przeobrażeniami technicznymi i przemysłowymi. Popiera także współpracę na polu badań naukowych i rozwoju. Wreszcie zajmuje się wymiarem socjalnym rynku wewnętrznego. Rządzący Unią są przekonani, że właściwe funkcjonowanie rynku wewnętrznego i zdrowa konkurencja między przedsiębiorstwami są nieodłącznie związane ze stałym celem poprawy warunków życia i pracy obywateli europejskich.

29 maja 1990 - podpisanie umów tworzących Europejski Bank Odbudowy i Rozwoju.

12 czerwca 1990 -w Schengen podpisana zostaje konwencja znosząca formalności graniczne wewnątrz "Dwunastki" dla zapewnienia wolności poruszania się obywateli państw członkowskich.

1 lipca 1990 - początek pierwszego etapu budowy Unii Ekonomicznej i Monetarnej.

3 października 1990 - zjednoczenie Niemiec.

1 lipca 1991 - rozwiązuje się Układ Warszawski. Szwecja składa podanie o przystąpienie do Wspólnot.

9-10 grudnia 1991 - szczyt w Maastricht. na którym zaaprobowany zostaje projekt Traktatu o Unii Europejskiej. Traktat podpisany zostaje w tym samym mieście 7 lutego 1992

1 stycznia 1993 - narodziny Wspólnego Rynku. Likwidacja wszelkich przeszkód i barier w stosunkach między państwami "Dwunastki".

1 luty 1993 - rozpoczęcie rokowań w sprawie przystąpienia do Wspólnot Austrii. Finlandii i Szwecji oraz ponownie Norwegii.

1 listopada 1993 - powstanie Unii Europejskiej
Wejście w życie w dniu 1 listopada 1993 roku Traktatu o Unii Europejskiej, podpisanego 7 lutego 1992 roku w Maastricht, nadaje konstrukcji europejskiej nowy wymiar. Wspólnota Europejska o charakterze i ambicjach dotychczas przede wszystkim ekonomicznych, przeobraża się w Unię Europejską wspierającą się odtąd na trzech filarach. Pierwszy filar obejmuje klasyczne procedury instytucjonalne, Komisję, Parlament, Radę i Trybunał Sprawiedliwości, wspiera rynek wewnętrzny i wspólną politykę. Dwa pozostałe filary angażują państwa członkowskie w dziedziny określane dotąd jako należące wyłącznie do uprawnień państwowych: z jednej strony jest to polityka zagraniczna i bezpieczeństwo, a z drugiej - sprawy wewnętrzne, takie jak polityka imigracyjna i azylowa, policja i sprawiedliwość. Znacznym postępem jest uznanie przez państwa członkowskie, że ściślejsza współpraca w tych dziedzinach leży w ich interesie, pozwalając na umocnienie tożsamości europejskiej w świecie i zapewnienie lepszej ochrony obywateli przed zorganizowaną przestępczością i przemytem narkotyków. Jednak obywatele niewątpliwie najlepiej zapamiętają z Traktatu z Maastricht postanowienie, które w najbardziej namacalny sposób wpłynie na ich życie codzienne: przeprowadzenie Unii Gospodarczej i Walutowej, która 1 stycznia 1999 roku zjednoczy wszystkie kraje, spełniające pewną liczbę kryteriów ekonomicznych gwarantujących ich właściwe zarządzanie finansami i zapewniające stabilność jednolitej waluty - euro - w przyszłości. Ostatni logiczny etap kończenia budowy wewnętrznego rynku, czyli wprowadzenie jednolitej waluty, ma dzięki osobistym dla każdego obywatela następstwom oraz konsekwencjom ekonomicznym i społecznym, wybitnie polityczny wydźwięk. Można nawet przyjąć, że euro stanie się Jutro najbardziej konkretnym symbolem Unii Europejskiej. Ta silna waluta, zdolna do rywalizacji z innymi wielkimi walutami, będzie wyróżnikiem wspólnej przynależności do kontynentu, który się jednoczy i umacnia. Wielki jednolity rynek wymaga ujednolicenia pieniędzy, z czego korzystać mają wszystkie państwa członkowskie, jeśli spełnią pewne warunki dobrego gospodarowania. Dzięki euro, przedsiębiorstwa i obywatele przestaną być niewolnikami wahań kursów dewiz, co wpłynie pozytywnie na rywalizację i co za tym idzie, na zatrudnienie w Europie. Jest to także kolejny znak - potężny znak - postępu konstrukcji europejskiej.

1 kwietnia 1994 - podanie o przyjęcie do Unii składają Węgry. Osiem dni później podobny wniosek składa Polska.

1 stycznia 1995 -Austria, Finlandia i Szwecja stają się pełnoprawnymi członkami Unii Europejskiej, odtąd "Piętnastki".

16-18 czerwca 1997 - podczas szczytu Rady Europejskiej w Amsterdamie państwa członkowskie uzgadniają poprawki do traktatu z Maastricht. Zasadnicza reforma instytucji Unii zostaje odłożona na później, co jednak nie ma opóźnić przyjmowania nowych członków.

13 grudnia 1997 - Rada Europejska na szczycie w Luksemburgu zgadza się na rozpoczęcie negocjacji członkowskich z Polską, Czechami, Węgrami, Słowenią, Estonią oraz Cyprem. Oficjalnie negocjacje rozpoczynają się 31 marca 1998 r.

1 stycznia 1999 - oficjalny debiut wspólnej waluty "euro" - początkowo wyłącznie w rozliczeniach transakcji handlowych i płatności miedzy podmiotami gospodarczymi. Monety i banknoty euro do powszechnego obiegu wprowadzone zostaną 1 stycznia 2002r.